ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ, ಮನಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಕಾವೇರಿ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವ ಅಪಾರ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಂವರೆಗೆ ಇರುವ ಈ 5 ದೈವಿಕ ತಾಣಗಳ ವಿಶೇಷತೆ ತಿಳಿಯಿರಿ.
Panch Ranga Kshetras: ಮಾಡಿದ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿ ಬೇಕಾ? ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸುವ ಈ 5 ದೈವಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ
ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಹಣ, ಕೆಲಸ, ಕುಟುಂಬ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೂ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಅಶಾಂತಿ, ಪಾಪಭಾವನೆ ಹಾಗೂ ಆತಂಕದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿ ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಯಶಸ್ಸಲ್ಲ, “ಮೋಕ್ಷ” ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಜೀವನ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದು ಭಗವಂತನ ಚರಣ ಸೇರಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ “ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು” ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿಭಾವ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ “ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೈವಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವ ಏನು?
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗೆಯಂತೆ ಕಾವೇರಿಯನ್ನೂ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಭಕ್ತರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಈ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಜೀವನ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
1. ಆದಿರಂಗ – ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ
Sri Ranganathaswamy Temple
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಗಮದ ಬಳಿಕ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೊದಲ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವುದು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಆದಿರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶಯನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ:
- ಜೀವನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ
- ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ
- ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ
- ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕಾಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
2. ಮಧ್ಯರಂಗ – ಶಿವನಸಮುದ್ರ
Madhya Ranga Temple
ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ದಾಟಿ ತಲಕಾಡು ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಶಿವನಸಮುದ್ರ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಜಲಪಾತಗಳ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಶಿವನಸಮುದ್ರದಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆ:
- ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ
- ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳ
- ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ
- ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಜಲಪಾತದ ಸೊಬಗು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯದ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಅಂತ್ಯರಂಗ – ಶ್ರೀರಂಗಂ
Sri Ranganathaswamy Temple
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀರಂಗಂ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಷ್ಣು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು 108 ದಿವ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಂಬಿಕೆ:
- ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಪರಮಪದ ವಾಸಲ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ವೈಕುಂಠ ಪ್ರಾಪ್ತಿ
- ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ
- ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ
ಶ್ರೀರಂಗಂ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ರಾಜಗೋಪುರ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯತೆ ಭಕ್ತರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
4. ಅಪ್ಪಲರಂಗ – ಕೋವಿಲಡಿ
Appalaranganatha Temple
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೋವಿಲಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಪ್ಪಲರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ “ಅಪ್ಪಂ” ಎಂಬ ಸಿಹಿ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇರುವುದರಿಂದ “ಅಪ್ಪಲ ರಂಗನಾಥ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆ:
- ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ
- ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸುಖ-ಶಾಂತಿ
- ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆ
- ಮುಕ್ತಿಯ ದಾರಿ ಸುಗಮ
ಇಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತಿಭಾವ ಹಾಗೂ ಸರಳತೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಪರಿಮಳ ರಂಗನಾಥ – ತಿರುವಿಂದಲೂರ್
Parimala Ranganathar Temple
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮೈಲಾಡುತುರೈ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕೊನೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು “ಪರಿಮಳ ರಂಗನಾಥ” ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
- ಈ ದೇವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ
- ಮೋಕ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
Kaveri River
ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜೀವನಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ನದಿಗೆ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವವೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಮೋಕ್ಷ ಎಂದರೇನು?
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ:
- ಜನನ-ಮರಣ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ
- ಆತ್ಮದ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವುದು
- ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ
ಇವೇ ಮೋಕ್ಷದ ಅರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ಯಾನ, ಭಕ್ತಿ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಯಾಕೆ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು?
ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನದಿಂದ:
- ಮನಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ
- ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ
- ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
- ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ
- ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಪಂಚರಂಗ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಹತ್ವ
ಇಂದಿನ ಒತ್ತಡದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಗಳು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಯಾತ್ರೆ ಕೇವಲ ದೇವಾಲಯ ದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ.
ಪಂಚರಂಗ ಯಾತ್ರೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಹುದು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಕ್ತರು:
- ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ
- ಶಿವನಸಮುದ್ರ
- ಶ್ರೀರಂಗಂ
- ಕೋವಿಲಡಿ
- ತಿರುವಿಂದಲೂರ್
ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಣ, ಆಸ್ತಿ, ಯಶಸ್ಸು ಎಲ್ಲವೂ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಶಾಂತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಪಂಚರಂಗ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲ, ಭಕ್ತರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ದೈವಿಕ ತಾಣಗಳೆಂದು ಭಕ್ತರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವದ ಜೊತೆಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದು ಕೂಡ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ಸೂಚನೆ: ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.